Συνοπτική Έκθεση του Γενικού Γραμματέως της Ακαδημίας Αθηνών για την χρονική περίοδο 2010-2020

 

 

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΩΣ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2010-2020

 

Στὴν Ἀκαδημία δὲν συνηθίζονται οἱ ἀπολογισμοί. Σ᾽αὐτὸ διαφέρουμε ἀπὸ τοὺς προγόνους μας, κυρίως τοὺς Ἀθηναίους, ποὺ στὸ τέλος τῆς θητείας τους σὲ κάποιο ὑψηλὸ ἀξίωμα, ἔδιδαν τὶς εὐθύνες καὶ ἀμείβονταν συνήθως μὲ στεφάνι χρυσό. Στὴν Ἀκαδημία τὸ στεφάνι μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ἀκάνθινο, ἔτσι τὸ βλέπω πολλὲς φορὲς μὲ τὴ δεκαετῆ πείρα μου ὡς Γενικοῦ Γραμματέως ἀλλὰ καὶ μὲ τὰ στερνὰ τοῦ προκατόχου μου. Ἡ δύσκολη περίοδος Ἀπριλίου-Ὀκτωβρίου 2020 καὶ οἱ καθημερινὲς ἀπρέπειες, ποὺ ἐκδηλώνονταν κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ἐναντίον τῆς Προέδρου καὶ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως, κάτι τὸ ἀναμενόμενο ἄλλωστε γιὰ ὅσους ἔχουν ζήσει τὴν περίοδο τῆς Κατοχῆς καὶ τῆς Ἑπταετίας, μὲ ἀναγκάζει σὲ γραπτὸ ἀπολογισμό, γιατὶ οἱ προφορικοὶ ἔχουν τὴν γνωστὴ τύχη. Τὰ γραπτὰ ὅμως μένουν, καὶ τὸ παρὸν κείμενο δὲν εἶναι ἐμπιστευτικό.

Ἀνέλαβα τὴ Γραμματεία τῆς Ἀκαδημίας στὶς 21 Μαΐου 2010 μὲ ἀρκετοὺς ἐνδοιασμοὺς οἱ ὁποῖοι ἀποδείχτηκαν βάσιμοι. Βασιζόμουν γιὰ τὴν ἐκτέλεση τῶν καθηκόντων τοῦ Γ. Γραμματέως στὴν ἐμπειρία ἀπὸ τὴν ὑπηρεσία μου στὸ Δημόσιο καὶ τὴ Γραμματεία μου στὴν Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρεία. Ἡ οἰκονομικὴ κρίση ποὺ ἄρχισε καὶ νομοθετικῶς νὰ ὑπάρχει μὲ τὸ πρῶτο μνημόνιο τῆς 8 Μαΐου τοῦ 2010, ἀκύρωσε κάθε ὑποθετικὸ σχεδιασμό μου γιὰ οἱανδήποτε καινοτομία. Παρέλαβα τὴ διοίκηση τῆς Ἀκαδημίας μὲ ἐπιχορήγηση τοῦ Κράτους 3. 362. 650 εὐρὼ καὶ τὸ 2019 εἶχε φθάσει στὶς 732. 000 εὐρώ. Παρὰ ταῦτα ἡ σημερινὴ Ἀκαδημία εἶναι καλύτερη ἀπὸ ἐκείνην τοῦ 2010, ὡς πρὸς τὸ ὀργανωτικὸ καὶ λειτουργικό της μέρος, πλήρης ὡς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους, ἀφοσιωμένους καὶ ἐργατικούς, φτωχότερη μόνον ὡς πρὸς τοὺς ἀκαδημαϊκούς. Χάθηκαν πολλοὶ καὶ καλοὶ καὶ περισσότεροι δὲν ἐξελέγησαν, κυρίως στὴ Δεύτερη Τάξη, διότι ἀπὸ μιὰ ὁμάδα ἀκαδημαϊκῶν κρίθηκε ὅτι τὸ ἔργο τῆς Τάξης μπορεῖ νὰ τὸ ἐπιτελέσει ἕνα πρόσωπο ἢ ἕνα καὶ μισὸ ἢ μισερὸ ἀλλὰ μὲ οὐμανιστικὲς καὶ αὐτὸ γνώσεις, κατὰ δήλωση τους.

Ἡ Ἀκαδημία ἀπὸ χρόνια δὲν ἔχει Ἔφορο Γραφείων, δηλαδὴ Γενικὸ Διευθυντὴ Διοικητικοῦ, καὶ δυστυχῶς ὁ Ἀναπληρωτὴς Ἔφορος δὲν μπορεῖ νὰ ἔχει πλήρεις καὶ ἀποφασιστικὲς ἁρμοδιότητες. Ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς ἀσχολεῖται ἐκτὸς ἀπὸ τὸ πλῆθος τῶν θεμάτων τῆς Ἀκαδημίας, διοικητικῶν καὶ ἐπιστημονικῶν, μὲ τὶς ἑκατοντάδες τῶν κληροδοτημάτων, τὶς ἐπισκευὲς τῶν ἀναρίθμητων παλαιῶν οἰκοδομημάτων, τὴν ἐνοικίασή τους, τὰ κοινόχρηστά τους καὶ τοὺς δύστροπους ἐνοικιαστές. Τῶν κληροδοτημάτων ἡ διαχείριση εἶχε παραμεληθεῖ σὲ βαθμὸ ποὺ δημιουργοῦσε ἐρωτήματα. Πολλῶν ἔγινε ἐπέκταση τοῦ σκοποῦ τους καὶ ἄλλα ἀρχισαν νὰ ἀποδίδουν χάρη στὴν ἀναδιάρθρωση τοῦ προσωπικοῦ καὶ τὴν ἀποχώρηση ὑπαλλήλων, ποὺ μᾶλλον πολεμοῦσαν στὴν πραγματικότητα τὴν Ἀκαδημία. Ἀναλυτικὰ σᾶς εἶχα μιλήσει τὸ 2011. Βεβαίως δὲν γνωρίζετε ὅτι τὰ κληροδοτήματα εἶναι ἑκατοντάδες. Μόνον τὰ ἀκίνητα εἶναι 241 καὶ μαζὶ μὲ τὰ ὑπόλοιπα, ποὺ εἶναι κινητὲς ἀξίες, συνάλλαγμα ἢ εὐρώ, φθάνουν τὸν ἀπελπιστικὸ ἀριθμὸ τῶν 468. Τὰ κληροδοτήματα ποὺ διαχειρίζεται ἡ Ἀκαδημία ἀποτελοῦν ἐπαχθῆ δουλεία ἀπὸ τὴν ὁποία δὲν θὰ ἀπαλλαγεῖ. Ἡ Ἀκαδημία δὲν ἀπέκτησε περιουσία, ἡ ὁποία νὰ τῆς ἐπιτρέπει νὰ ἀσκεῖ τὴ δική της ἐπιστημονικὴ καὶ πνευματικὴ πολιτικὴ ἀλλὰ μὲ πολλοὺς κόπους καὶ εὐθύνες διαχειρίζεται, καὶ μόνον, δωρεὲς καὶ κληροδοτήματα τρίτων μὲ σαφεῖς σκοπούς. Πρῶτον γιὰ νὰ δίδονται ἐπώνυμα βραβεῖα καὶ δεύτερον γιὰ νὰ μνημονεύεται εἰς τὸν αἰώνα τὸ ὄνομα τοῦ δωρητῆ καὶ τῶν συγγενῶν του. Ὁ χειρισμὸς ὅλων αὐτῶν καὶ οἱ συναφεῖς ἀποφάσεις ἀνήκουν στὸν Γ. Γραμματέα ὁ ὁποῖος ὅμως, ἔπρεπε νὰ φροντίζει μόνον τὰ ἐπιστημονικὰ ζητήματα τῆς Ἀκαδημίας, τομέας στὸν ὁποῖο τὸ Ἵδρυμά μας ἂν κρίνουμε ἀπὸ τὶς ἐπιστημονικὲς ἀνακοινώσεις ποὺ δὲν γίνονταν καὶ πρὸ τοῦ λοιμοῦ τῆς Κίνας, βρίσκεται σὲ κακὴ στιγμή.

Πρώτη μου φροντίδα ὅταν ἀνέλαβα τὰ καθήκοντα τοῦ Γ.Γ., τὸ 2010, ὑπῆρξε ἡ τακτοποίηση τῆς μεγάλης καὶ πολύτιμης βιβλιοθήκης τοῦ ἰσογείου τὴν ὁποία παρέλαβα, ἕνα τμῆμα της, σὲ κατάσταση χωματερῆς, γιατὶ ὁ τότε Πρόεδρος εἶχε ἀποφασίσει, μὲ τὴ συνδρομὴ διακοσμητοῦ νὰ μεταβάλει τὰ παλαιὰ βιβλιοστάσια σὲ δεύτερο κτίριο Παλαμᾶ, δηλαδὴ κάτι σὰν Λέσχη. Ἐξυγιάνθηκε ὁ χῶρος, διαμορφώθηκαν γραφεῖα καὶ ἀναγνωστήριο ἀντάξια τῆς μορφῆς τῆς Ἀκαδημίας. Ἐξοπλίστηκε ἡ δυτικὴ πτέρυγα μὲ κυλιόμενα βιβλιοστάσια στὰ ὁποῖα κατατάχτηκαν πολύτιμες σειρὲς βιβλίων καὶ ἀπομακρύνθηκαν ἄχρηστα συσσωρευμένα βιβλία. Αὐτὴ τὴ στιγμὴ ἡ βιβλιοθήκη εἶναι ἀπολύτως λειτουργική, μία ἀπὸ τὶς καλύτερες καὶ πλουσιώτερες τῆς Ἑλλάδος.

Ἕνα μέρος τῆς βιβλιοθήκης τοῦ ἀείμνηστου Μανούσακα περιῆλθε στὴν Ἀκαδημία ὡς δωρεὰ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας καὶ τὸ ὑπόλοιπό της δωρήθηκε στὸ Πανεπιστήμιο Κρήτης. Ἐδῶ πρέπει νὲ διευκρινήσω ὅτι ἡ βιβλιοθήκη τῆς Ἀκαδημίας δὲν εἶναι δημόσια, μὲ τὴν κοινὴ ἔννοια τῆς λέξης οὔτε δανειστική. Κατὰ πρῶτο λόγο εἶναι βιβλιοθήκη γιὰ χρήση ἀπὸ τοὺς Ἀκαδημαϊκοὺς καὶ τοὺς ἐρευνητές.

Συντηρήθηκαν μὲ ἀρκετὴ δαπάνη ὅλοι οἱ παραπεταμένοι παλαιοὶ ἱστορικοὶ καὶ γεωγραφικοὶ χάρτες, τοποθετήθηκαν σὲ πλαίσια καὶ προστατευμένοι ἔχουν ἀναρτηθεῖ στοὺς χώρους τῆς βιβλιοθήκης. Ἐκτὸς τῆς ἐπιστημονικῆς καὶ καλλιτεχνικῆς ἀξίας τους εἶναι πολύτιμοι γιὰ τὰ παλαιὰ τοπωνύμια ποὺ ἀναγράφουν.

Ἐκτενέστερη μνεία κάνω τοῦ χάρτου τῆς χάραξης τῶν συνόρων Ἑλλάδος-Τουρκίας μὲ τίτλο Carte de la nouvelle Frontière Τurco-Grecque ποὺ κυρώθηκε στὶς 27 Νοεμβρίου 1881 καὶ ἔγινε σὲ ἐκτέλεση τῆς συνθήκης τῆς Κωνσταντινουπόλεως τῆς 24 Μαΐου 1881 μὲ τὴν ὁποία μᾶς δόθηκε ἡ Θεσσαλία. Ὁ χάρτης διαλύθηκε στὰ φύλλα ποὺ τὸν ἀπάρτιζαν, συντηρήθηκε μὲ μεγάλη δαπάνη καὶ πολὺ κόπο. Δὲν συναρμολογήθηκε πάλι, γιατὶ στὴν Ἑλλάδα δὲν κατασκευάζεται στὸ μέγεθός του, 2.10 x 3.60 μ., διαφανὲς πλαστικὸ γιὰ νὰ τὸν καλύψει. Ὡς ἐκ τούτου ἔγινε καὶ σμίκρυνση τοῦ χάρτη ἡ ὁποία εἶναι ἀναρτημένη στὴ Γραμματεία τοῦ γραφείου τοῦ Γ.Γ. Ἀποτελεῖ πρωτότυπο ἱστορικὸ κειμήλιο μὲ τὶς ὑπογραφὲς τῶν 8 ἀξιωματικῶν τοπογράφων ποὺ τὸν ἐκπόνησαν, Γερμανοῦ, Αὐστριακοῦ, Γάλλου, Βρετανοῦ, Ἕλληνος, Ἰταλοῦ, Ρώσου καὶ Τούρκου. Ὅλοι ὑπογράφουν σὲ διάφορα σημεῖα τοῦ χάρτου, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὁ Ἕλλην Γεώργιος Μεταξᾶς καὶ ὁ Τοῦρκος, ποὺ πλάϊ στὸ ὄνομά του ὑπάρχει ἡ φράση «sans réserve». Μέχρι στιγμῆς εἶναι ἄγνωστο πῶς περιῆλθε στὴν Ἀκαδημία. Τὸν βρῆκα τὸ 2010 στὸ δάπεδο, στὴν ὑγρασία καὶ τὴ σκόνη, πρὶν ἀρχίσουν οἱ οἰκοδομικὲς ἐργασίες τῆς ἀποκατάστασης τοῦ δυτικοῦ τμήματος τῆς βιβλιοθήκης.

Ἐξυγιάνθηκαν χῶροι τοῦ ἰσογείου καὶ μετατράπηκαν σὲ τόπους φύλαξης ἀρχείων καὶ πολυτίμων ἀντικειμένων. Ἐκεῖ βρίσκεται τώρα ἡ συλλογὴ τῶν ζωγραφικῶν πινάκων τῆς Ἀκαδημίας ἕως ὅτου βρεθεῖ ὁ κατάλληλος χῶρος γιὰ τὴν ἀνάρτησή τους, ὡς καὶ τὸ ἀρχεῖο Ἀποστόλου Σαχίνη καὶ μέρος τοῦ ὑπηρεσιακοῦ ἀρχείου τῆς Ἀκαδημίας.

Οἱ τέσσερις μαρμάρινες προτομὲς τῶν πρωτεργατῶν τοῦ κτιρίου τῆς Ἀκαδημίας, Θεοφίλου Χάνσεν, Ἐρνέστου Τσίλλερ, Λεωνίδα Δρόση καὶ Κρίστιαν Griepenkerl βρίσκονταν παραπεταμένοι στὸ ὕπαιθρο, στὴ δυτικὴ ἐσωτερικὴ αὐλή, τοποθετημένοι σὲ εὐτελῆ βάθρα. Δέχονταν ἐπὶ μία εἰκοσαετία τὶς βροχὲς καὶ τὶς ἀκαθαρσίες τῶν πουλιῶν. Καὶ οἱ τέσσαρες τοποθετήθηκαν στὸν διάδρομο τῆς βιβλιοθήκης καὶ κοντά τους ἱδρύθηκε ἡ προτομὴ τοῦ Δημητρίου Αἰγινήτου, ὑπουργοῦ Παιδείας ἐπὶ Παγκάλου καὶ δεύτερου Γενικοῦ Γραμματέως τῆς Ἀκαδημίας, μετὰ τὸν Σίμο Μενάρδο.

Ἡ μεγαλύτερη ἀσχημία ποὺ εἶχε γίνει ποτὲ στὸ μέγαρό μας ἦταν τὸ σπίτι τοῦ νυχτοφύλακα στὴν ἀνατολικὴ ἐσωτερικὴ αὐλὴ τῆς Ἀκαδημίας. Δὲν γνωρίζω οὔτε ἐρεύνησα γιὰ νὰ μάθω ποιοὶ εἶχαν κάνει αὐτὸ τὸ ἀνοσιούργημα, νὰ προσθέσουν ὡς βάρβαροι ἕνα σύγχρονο κτίσμα, ἄθλιο στὴν ὄψη, στὸ ὡραιότερο νεοκλασικὸ μνημεῖο τοῦ κόσμου καὶ κατὰ τὴ γνώμη μου κλασικό. Ὁλόκληρο διαμέρισμα μὲ δωμάτια, κουζίνα, τουαλέτες, μπάνιο, κολλημένα πάνω στὸ πανέμορφο κτίριο. Πῶς δὲν ἔγινε ἀντιληπτὸ τόσα χρόνια ὁλόκληρο σπίτι ἀπὸ τὴν πολυπράγμονα τεχνικὴ ἐπιτροπὴ καὶ τὰ φιλολογοῦντα μέλη της ἐνῶ ὑπῆρξε ὑστερία γιὰ τὸ καγκελάκι καὶ τοὺς τενεκέδες. Μὲ τὸ γκρέμισμα τοῦ σπιτιοῦ καὶ τὶς ἄλλες διευθετήσεις τὸ μέγαρο ξαναβρῆκε τὴν ἀρχική του μορφή.

Ἐκτὸς ἀπὸ τὸ σπίτι τοῦ νυχτοφύλακα, παράνομο καὶ προσβλητικό, ἀπομακρύνθηκαν καὶ οἱ σωλῆνες τοῦ ὑγραερίου ποὺ ἦταν τοποθετημένοι ἐπάνω στὸ μικρὸ πεζούλι ποὺ δημιουργεῖται μεταξὺ τοῦ τοιχοβάτου ἀπὸ πειραϊκὸ λίθο καὶ τοῦ μαρμάρινου κυρίως κτιρίου. Κίτρινοι, μεγάλης διαμέτρου καὶ πλήρως θεατοί, ἔγιναν ὑπόγειοι. Ὁμοίως ἀπομακρύνθηκαν καὶ ἔγιναν ἀθέατοι οἱ συμπιεστὲς τῶν ἀφθόνων κλιματιστικῶν τοῦ βορείου τμήματος τοῦ μεγάρου, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τῆς κεντρικῆς αἰθούσης τοῦ μεγάρου. Καὶ στὴν περίπτωση αὐτὴ οἱ ὑπεύθυνοι τῆς Ἀκαδημίας, καὶ οἱ ἀκαδημαϊκοί τεχνικοὶ καὶ φυσικοὶ, δέχτηκαν ἀπαράδεκτο τρόπο κατασκευῆς τῆς ἐγκατάστασης, ποὺ εὐκόλυνε τοὺς ἐργολάβους. Κυρίως ὅμως δείχνει ἄγνοια καὶ περιφρόνηση τῆς σημασίας, ἱστορικῆς καὶ καλλιτεχνικῆς, τοῦ μεγάρου μας. Ἀκόμη ἀπομακρύνθηκαν ἀπὸ τὸν κῆπο τὰ δύο μεγάλα ἐργοτάξια καὶ ἐπισκευάστηκε πλήρως ἡ μνημειώδης περίφραξη τοῦ κήπου τῆς Ἀκαδημίας μὲ ἐπιπλέον ἐνίσχυση ἐσωτερικῶς πλέγματος ποὺ δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀνεξέλεγκτη εἴσοδο τρίτων μέσα στὸν κῆπο. Ἐδῶ πρέπει νὰ ἐπισημάνω ὅτι ζητήματα ὅπως τῆς βιβλιοθήκης, τοῦ σπιτιοῦ τοῦ φύλακα, ἀφοροῦν ὅλα τὰ μέλη τῆς Ἀκαδημίας καὶ ὄχι μόνο τὴ διοίκηση. Ἡ μομφὴ ἐναντίον τῆς Ἀκαδημίας ἀφορᾶ τὴν Ὁλομέλεια ἡ ὁποία τὰ δέχεται.

Ἀφαιρέθηκαν οἱ κεραῖες τῆς ἠλεκτρονικῆς ἐπικοινωνίας τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Ἀκαδημίας, ποὺ εἶχαν προσηλωθεῖ στὴν βόρεια πρόσταση τοῦ μεγάρου. Μοῦ κάνει ἐντύπωση ἡ τοποθέτησή τους. Ὑπῆρχαν ἀρκετοὶ ἐδῶ μέσα στὴν Ἀκαδημία ποὺ ἔπρεπε νὰ ἀντιδράσουν. Εἶχα γράψει ἐπιστολὴ στὸν προκάτοχό μου ὁ ὁποῖος δὲν μοῦ ἀπήντησε. Κανεὶς δὲν διαμαρτυρήθηκε, ἐνῷ ὅσοι ἀκαδημαϊκοὶ στάθμευαν τὰ αὐτοκίνητἀ τους στὸν κῆπο τὶς ἔβλεπαν. Φρόντισα νὰ ἐξαφανισθοῦν.

Προστατεύθηκαν οἱ δύο πίσω εἴσοδοι τοῦ ἰσογείου τῆς Ἀκαδημίας μὲ τὴν κατασκευὴ πρόσθετων ἐσωτερικῶν σιδηρῶν θυρῶν ποὺ ἀσφαλίζονται ἀπὸ μέσα. Οἱ παλαιὲς ξύλινες θύρες ἦσαν ἐντελῶς ἄχρηστες καὶ ἀντικαταστάθηκαν ἀπὸ ὅμοιες. Ἐπὶ δεκαετίες οἱοσδήποτε μποροῦσε νὰ μπεῖ στὴν Ἀκαδημία μ’ ἕνα ἰσχυρὸ σπρώξιμο τῶν θυρῶν.

Πλακοστρώθηκε ἡ ἐμπρὸς ἀπὸ τὴ βόρεια, τὴν πίσω, ὄψη τῆς Ἀκαδημίας ἔκταση καὶ ἀποκαταστάθηκε ὁ ἐλεύθερος χῶρος βορείως τοῦ μνημειώδουςς κλιμακοστασίου, καὶ δημιουργήθηκε χῶρος ἐλεύθερος, ἀπαραίτητος σὲ κτίρια κλασικά. Οἰκοδομήματα ὅπως τὸ κτίριο τῆς Ἀκαδημίας ἀποτελοῦν, ὡς ἀρχιτεκτονήματα, ἔργα Τέχνης καὶ ἔτσι πρέπει νὰ τὰ βλέπουμε· σὰν ἀγάλματα. Δὲν χρειάζονται γύρω τους φυτεία ἢ δένδρα. Ἀπαραίτητος εἶναι ὁ ἐλεύθερος, καθαρός, χῶρος γιὰ νὰ ἀναδειχθοῦν καὶ νὰ τὰ θαυμάζουν οἱ ἄνθρωποι.

Μεγάλο πρόβλημα ἦσαν οἱ ἐπιγραφὲς στὴ νότια καὶ τὴ δυτικὴ ὄψη τοῦ μεγάρου. Μὲ ἀρκετὰ μεγάλη δαπάνη σβήστηκαν. Προσπάθειά μου νὰ προστατευθεῖ ἡ Ἀκαδημία μὲ κιγκλίδωμα σαμποταρίστηκε ἀπὸ ἀγράμματους δημοσιογράφους καὶ κυβερνητικὰ πρόσωπα, ἀλλὰ αὐτὰ εἶχαν προσωπικοὺς λόγους. Δὲν ὑπάρχει στὴν Ἀθήνα ἀξιόλογο κτίσμα χωρὶς προστατευτικὸ κιγκλίδωμα. Ἐξαιροῦνται καὶ φθείρονται τὰ τρία τῆς ὁδοῦ Πανεπιστημίου. Πρὸς τὸ παρὸν τὸ μέγαρο τῆς Ἀκαδημίας, ἕως ὅτου ἀποκατασταθεῖ στὴν Ἑλλάδα ἡ κοινωνικὴ εἰρήνη, προστατεύεται μὲ τὸ μεταλλικὸ πέτασμα τὸ ὁποῖο κι αὐτὸ γεμίζει μ’ ἐπιγραφές, τὶς ὁποῖες σβήνουμε μὲ πολὺ μικρὴ δαπάνη. Ὅλοι γνωρίζετε τὴν ἀσχημία τοῦ Πολυτεχνείου. Ὑπῆρξε ἔμπρακτη ἀντίδραση ἐναντίον μου ἐκ μέρους ἑνὸς τουλάχιστον ἀκαδημαϊκοῦ, φυσικοῦ, διὰ τοῦ διαδικτύου. Καθυστεροῦσα τὸ σβήσιμο τῶν ἐπιγραφῶν καὶ δυσφημιζόταν ἡ Ἀκαδημία, κάτι ποὺ δὲν τὸ ἰσχυρίστηκε γιὰ τὸν προκάτοχό μου, γιατὶ ἐκεῖνος ἤξερε τὴ γλώσσα του. Ἦταν ἀπὸ τὶς πρῶτες ἐκδηλώσεις ἀποδοκιμασίας μου. Ὅταν τὸ μέγαρο καθαρίστηκε κανεὶς δὲν θεώρησε τὸ γεγονός ἄξιο μνείας. Κάθε πρᾶγμα ὅμως ἔχει τὴν ὥρα του. Ἡ καθυστέρηση ἦταν σκόπιμη, ὀφειλόταν στὴν προσπάθειά μου νὰ ἀναλάβει τὸ δαπανηρότερο μέρος τοῦ ἔργου τὸ Ὑπουργεῖο Πολιτισμοῦ, πρᾶγμα ποὺ ἔγινε.

Παράλληλη καὶ σημαντικώτερη ἐργασία ὑπῆρξε ἡ ἀποκατάσταση τῶν ζημιῶν στὸν μαρμάρινο πλαστικὸ διάκοσμο τοῦ μεγάρου. Κατὰ τὰ συχνὰ ἐπεισόδια εἶχαν γίνει, μὲ τὴν ἀνοχὴ τῶν ἀστυνομικῶν ἀρχῶν, πολλὲς βλάβες στὶς κουκουβάγιες τῶν φανοστατῶν, στοὺς ἕλικες, στὰ ἀρχιτεκτονικὰ μέλη, τὶς βαθμίδες τῆς πρόσοψης τοῦ μεγάρου. Ὅλα ἀποκαταστάθηκαν εἴτε μὲ ἐκμαγεῖα εἴτε μὲ συμπληρώματα.

Οἱ δύο φωταγωγοὶ στὴν πρόσοψη τοῦ μεγάρου μας, πίσω ἀπὸ τοὺς κίονες μὲ τὰ ἀγάλματα τῆς Ἀθηνᾶς καὶ τοῦ Ἀπόλλωνος ἀσφαλίστηκαν μὲ ὀριζόντιο κιγκλίδωμα. Πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι ἀπὸ τοὺς φωταγωγοὺς αὐτοὺς εἴχαμε ἀνασύρει νεκροὺς δύο τοξικομανεῖς καὶ μία τουρίστρια εἶχε πέσει καὶ εἶχε τραυματισθεῖ βαριά.

Σοβαρὸ οἰκοδομικὸ ἔργο στὸ μέγαρο τῆς Ἀκαδημίας, ποὺ ἔπρεπε νὰ εἶχε γίνει πρὶν ἀπὸ τὸ 1926, εἶναι ἡ κατασκευὴ τουαλετῶν γιὰ κυρίες στὴν πτέρυγα τῆς ἀνατολικῆς αἴθουσας. Στὴν ὑπηρεσία τῆς Ἀκαδημίας ὑπῆρχαν γυναῖκες ἀπὸ τὸ 1926 καὶ γυναῖκες ἀκαδημαϊκοὶ ἀπὸ τὸ 1997. Ἀκόμη στὶς ἐκδηλώσεις μας προσέρχονται πλῆθος κυριῶν. Ὑπῆρξε ἀδιαφορία τῶν προκατόχων μου ἀλλὰ καὶ τῶν ἀκαδημαϊκῶν. Οἱ νέες ἐγκαταστάσεις εἶναι ὅ,τι πιὸ σύγχρονο καὶ καλαίσθητο μποροῦσε νὰ γίνει καὶ ἔπαψε τὸ ἄτοπο νὰ ἐπισκέπτονται οἱ κυρίες τὶς ἡμέρες τῶν ἐκδηλώσεών μας ἕνα ἄθλιο ὑπόλειμμα τοῦ παρελθόντος πλάϊ στὶς ἀντρικὲς τουαλέτες. Συγχρόνως λόγῳ τοῦ ὑπερβολικοῦ ὕψους τῶν χώρων τῆς Ἀκαδημίας δημιουργήθηκε, ὡς ἐσωτερικὸς ὄροφος, καὶ ἕνα μεγάλο δωμάτιο τὸ ὁποῖο χρησιμοποιεῖται ὡς ἀρχεῖο. Γιὰ νὰ συμπληρωθεῖ τὸ ἔργο πρέπει νὰ γίνει ἀνακατασκευὴ τῶν ἀνδρικῶν τουαλετῶν ὅπως καὶ ἐκείνων τῆς βιβλιοθήκης στὸ ἰσόγειο. Δὲν ὑπῆρχαν ὅμως χρήματα γιὰ νὰ προχωρήσω, οὔτε κάποιος πλούσιος ποὺ θὰ προσέφερε τὸ ποσὸν τῶν περίπου 100.000 εὐρώ.

Ἓνα ἀπὸ τὰ πλέον σημαντικὰ ἐπιτεύγματα εἶναι ἡ ἀπομάκρυνση τοῦ περιπτέρου, τὸ ὁποῖο εἶχε ἐγκαταστήσει παράνομα τὸ 1955 τὸ ὑπουργεῖο Στρατιωτικῶν στὴν ἰδιοκτησία τῆς Ἀκαδημίας, ὅταν Γενικὸς Γραμματεὺς ἦταν ὁ διδάσκαλος μου καὶ προκάτοχός μου Ἀναστάσιος Ὀρλάνδος. Τὸ 2010 διαπίστωσα ὅτι τὸν χῶρο τῆς Ἀκαδημίας, ἐμπρὸς ἀπὸ τὸ μέγαρό της, τὸν νεμόταν ὁ δῆμος ὡς δημοτικό. Φρόντισα νὰ καταγραφεῖ στὸ Κτηματολόγιο ὡς ἰδιοκτησία μας καὶ εὐθὺς ζήτησα τὴν ἀπομάκρυνση τοῦ περιπτέρου. Χρειάστηκαν σχεδὸν 5 χρόνια γιὰ νὰ τὸ ἐπιτύχω. Τὸ περίπτερο εἶχε γίνει χῶρος τοξικομανῶν καὶ βεσπασιανή. Αὐτὰ τελείωσαν, ὁ τόπος ἐξυγιάνθηκε καὶ νὰ θυμᾶστε ὅτι ὁ χῶρος μᾶς ἀνήκει. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν πιστεύω στὴ δύναμη τῶν νόμων (ὑποθέτω ὅτι ὁ μόνος ποὺ πίστεψε ποτὲ ἦταν ὁ ἀρχαῖος Σωκράτης, ἴσως καὶ ὁ Μωϋσής ) οὔτε στὸν πατριωτισμὸ τῶν Ἑλλήνων τοποθετήθηκε, μὲ ἔγκριση τῆς Συγκλήτου, χαμηλὸ κιγκλίδωμα ποὺ ὁρίζει τὸ ἐλεύθερο τμῆμα τῆς ἰδιοκτησίας μας ἐπὶ τῶν ὁδῶν Πανεπιστημίου καὶ Σίνα καὶ τέθηκε ὁριστικὸ τέρμα στὴν πρόσοδο τῶν ναρκομανῶν καὶ τῶν ἐμπόρων ναρκωτικῶν καὶ στὸ παρκάρισμα αὐτοκινήτων καὶ μηχανῶν. Οἱ τουρίστες, 300 μὲ 500 καθημερινῶς, μποροῦσαν στὴν καλὴ ἐποχὴ νὰ ἐπισκεφθοῦν ἐλεύθερα τὸ μέγαρο ἀπὸ τὴ μνημειώδη σκάλα τοῦ ἐμπρὸς κήπου καὶ νὰ τὸ θαυμάζουν μέσα σ’ ἕνα ἥρεμο περιβάλλον. Αὐτὸ τὸ χαμηλὸ κιγκλίδωμα καὶ οἱ τενεκέδες, κατὰ τὸ λογοτεχνικότερον, ὑπῆρξε γιὰ κάποιους θεόσταλτη εὐκαιρία γιὰ νὰ χτυπηθεῖ ὁ Γ.Γ. ὁ ὁποῖος μὲ ἐνέργειες ἔγγραφες καὶ ἐπίμονες μέσα ἀπὸ τὴν Ἀκαδημία κλήθηκε σὲ ἀπολογία ἀπὸ τὸν ἀνακριτὴ γιατὶ προστάτευσε τὸ μέγαρο. Εὐτυχῶς, ἀποδείχθηκε ὅτι ὑπάρχουν, ἐδῶ παραφράζω τὰ λόγια τοῦ Γερμανοῦ μυλωνᾶ πρὸς τὸν Φρειδερίκο τὸν Μεγάλο: ὑπάρχουν καὶ εἰσαγγελεῖς στὴν Ἀθήνα ποὺ καταλαβαίνουν ἀπὸ μνημεῖα περισσότερο ἀπὸ ὁρισμένους ἀκαδημαϊκούς. Τὸν ἀρχαιολογικὸ νόμο ποὺ προστατεύει τὸ μέγαρό μας μόνον ἐγὼ τὸν γνωρίζω μέσα στὴν Ἀκαδημία γιατὶ τὸν ἐφάρμοσα ἐπὶ 37 χρόνια. Δὲν θὰ ἔκανα ποτὲ κάτι ποὺ θὰ ἔβλαπτε τὸ μνημεῖο. Παρανομία ἦταν τὸ σπίτι τοῦ νυκτοφύλακα, οἱ κεραῖες, τὸ περίπτερο, οἱ σωλῆνες, ποὺ δὲν τὰ εἶδε ἡ Τεχνικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Ἀκαδημίας, πολυπληθὴς καὶ ἀπούσα μονίμως. Καὶ ἀκόμη περιμένω τὴ μαγικὴ λύση, ποὺ θὰ ἀντικαταστήσει τὶς λαμαρίνες ἀφοῦ ἀπέτυχε ἡ ἐργολαβία τοῦ καθημερινοῦ σβησίματος.

Ἐκεῖ περίπου ποὺ ἦταν ἄλλοτε τὸ περίπτερο τοποθετήθηκε ὑψηλὸς στύλος μὲ ἰσχυρὸ φωτιστικὸ ποὺ ἀποτρέπει τὰ κακοποιὰ στοιχεῖα καὶ ἡ εἴσοδος καὶ ἔξοδος ἀπὸ τὸν κῆπο τὴ νύχτα γίνεται μὲ ἀσφάλεια. Αὐτὸ τὸ βλέπουν ὅσοι ἀφίνουν στὸν κῆπο τὴ νύχτα τὰ αὐτοκίνητά τους. Ὅπως ἀκόμη διαπιστώνετε ὁ κῆπος εἶναι καλύτερος μὲ τὴ νέα πλακόστρωση καὶ μὲ τακτοποιημένο τὸν ἐσωτερικὸ χῶρο ὅπου σταθμεύουν τὰ αὐτοκίνητα τῶν ἀκαδημαϊκῶν καὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἀκαδημίας.

Συγκεντρώθηκαν στὸ μέγαρο Γεωργίου Π. Οἰκονόμου, στὴν Ἀναγνωστοπούλου, τὰ Ἐρευνητικὰ Κέντρα τῆς Ἀκαδημίας, τὰ σκορπισμένα σὲ διάφορα ἀκίνητα, γιὰ τὰ ὁποῖα πληρώναμε βεβαίως καὶ ἐνοίκιο. Ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴ τῶν προέδρων τῶν ἐπιτροπῶν καὶ τῶν ἐποπτῶν ὅτι στὰ Κέντρα ἐπικρατεῖ γενικῶς, ὅπως σὲ μερικὰ μοναστήρια, καθεστὼς ἰδιόρρυθμο. Στὴν Ἀναγνωστοπούλου μεταφέρθηκε καὶ ἡ ΕΔΑΠΑ καὶ ἐλευθερώθηκε πλήρως τὸ κτίριο τῆς ὁδοῦ Βουλῆς.

Μὲ τὴν ἐνοικίαση δύο μεγάλων βιομηχανικῶν ἀποθηκῶν στὸ Μοσχάτο τακτοποιήθηκαν οἱ δεκάδες χιλιάδες ἀντιτύπων τῶν δημοσιευμάτων μας τὰ ὁποῖα βρίσκονταν ἀποθηκευμένα στὸ κτίριο Λαμπαδαρίου τῆς λεωφόρου Συγγροῦ. Ἐκεῖ μεταφέρθηκε καὶ μέρος ὄχι βασικοῦ ἀρχείου, ποὺ βρισκόταν σκορπισμένο.

Τὸ Χρηστικὸ Λεξικὸ ἐκδόθηκε τὸ 2014. Ὁ προκάτοχός μου Νικόλαος Ματσανιώτης ἀπὸ καιρὸ πίεζε τὸν κ. Χαραλαμπάκη γιὰ νὰ κυκλοφορηθεῖ τὸ Λεξικὸ τὸ ταχύτερον. Ὅταν τὸ 2010 ἀνέλαβα τὴ Γραμματεία, τὸ Λεξικὸ δὲν εἶχε συμπληρωθεῖ καὶ διαπιστώθηκε ὅτι χρειαζόταν πολλὴ ἐργασία γιὰ νὰ γίνει ἄρτιο.Ἔργα αὐτοῦ τοῦ μεγέθους καὶ σημασίας δὲν γίνονται μὲ βιασύνη. Μετὰ πολλὲς συζητήσεις ἀποφασίστηκε νὰ γίνουν οἱ ἀναγκαῖες βελτιώσεις, ἐπανέλεγχοι, προσθήκη νέων στοιχείων, λέξεων, ἀναδιαρθρώσεις τοῦ ὑλικοῦ. Ἀπαιτήθηκαν τριάμισυ χρόνια ἀπὸ τὸ 2010, ἀλλὰ τὸ Λεξικὸ ἐκδόθηκε ἄψογο καὶ οἱ ἔντυπες κριτικές, ποὺ ἔχουν γίνει ἀπὸ εἰδικούς, γλωσσολόγους καὶ λεξικογράφους, εἶναι ὅλες ἐπαινετικές. Δὲν καθυστέρησε ἡ ἔκδοση τοῦ Λεξικοῦ, ὅπως διὰ τοῦ κιτρίνου Τύπου ἰσχυρίστηκε ἀκαδημαϊκός, γιὰ νὰ κυκλοφορηθεῖ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν «τοῦ καλοῦ συναδέλφου», ἐμοῦ δηλαδή. Ἀναγκαστικὰ θὰ κυκλοφοροῦσε ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου, διότι ἦταν ἀδύνατον νὰ κυκλοφορηθεῖ ἐπὶ Ματσανιώτη. Πρῶτον διότι δὲν ἦταν ἕτοιμο καὶ δεύτερον διότι ὁ Ματσανιώτης πέθανε.

Γράφτηκε ὅμως σὲ δύο ἐφημερίδες ὅτι μὲ τὸ Χρηστικὸ Λεξικὸ «Κινδυνεύει νὰ χαθεῖ ὁ χαρακτήρας τῆς γλώσσας», τῆς γλώσσας ποὺ μιλάμε. Καὶ γιατί; Διότι τὸ Λεξικὸ περιέχει « 5.000 νεολογισμοὺς ποὺ δὲν ὑπάρχουν σὲ κανένα ἄλλο ἑλληνικὸ λεξικό». Φαίνεται ἔχει ξεχαστεῖ, ὅτι τὸ 1900 ἐκδόθηκε στὴν Ἀθήνα, στὴ «Μαράσλειο Βιβλιοθήκη», τὸ βιβλίο Συναγωγὴ Νέων Λέξεων τοῦ Στεφάνου Ἀθανασίου Κουμανούδη, προκατόχου μου στὴ Γραμματεία τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας. Στὸ λεξικὸ αὐτὸ τοῦ Κουμανούδη, τὸν ὁποῖο ἐκτιμοῦσε ὁ Βιλαμόβιτς, διαπιστώνεις τὴν ἀναπότρεπτη δημιουργία καὶ πορεία τῶν νεολογισμῶν, ποὺ μᾶς τρομάζουν καὶ ποὺ δῆθεν θὰ καταστρέψουν τὴ γλώσσα! Γνωρίζετε ὅτι τὸ Λεξικὸ τοῦ Κουμανούδη, τοῦ 1900, περιέχει στὶς 1144 σελίδες του 46.000 νεολογισμούς; Κανεὶς δὲν τὸν κατηγόρησε ἐπειδὴ τοὺς διέσωσε, ἀντίθετα θεωροῦμε τὸ Λεξικό του πολύτιμο. Πόσοι διατηροῦνται ἀκόμη; Δὲν γνωρίζω. Ἀλλὰ τότε, τὸ 1900, οὔτε ὁ Χατζιδάκις, οὔτε ὁ Κόντος, οὔτε ὁ Μιστριώτης, οὔτε ὁ Ψυχάρης, οὔτε ὁ Παλαμᾶς κατηγόρησαν τὸν Κουμανούδη ὅτι ἔφθειρε τὴ γλώσσα. Ἀντιθέτως παίνευαν τὸν σοφὸ Κουμανούδη. Ὅσο γιὰ τὸ ἄλλο λεξικὸ τῆς Ἀκαδημίας, Τὸ Ἱστορικό, αὐτὸ δὲν πρόκειται νὰ τελειώσει ποτέ. Μπορεῖ ὅμως νὰ γίνει στὰ ὅρια μιᾶς γενιᾶς ἕνα τετράτομο λεξικὸ ἀπὸ τὰ προεπαναστατικὰ χρόνια ἕως τὶς μέρες μας, ἀλλὰ δὲν διαθέτει ἡ Ἀκαδημία τὰ κατάλληλα πρόσωπα καὶ τὴν ἀπαραίτητη ἐπιθυμία τῶν ἀκαδημαϊκῶν γιὰ τὴν πραγματοποίησή του. Μπορεὶ νὰ ὑπεισέρχεται ἡ Ἱστορία δύο πόλεων. Ἐδῶ προσθέτω ὅτι ἀπὸ τὸ Χρηστικὸ λεξικὸ λείπουν δύο σημαντικοὶ νεολογισμοί: δραχμιστής, μὲ τὴν χλευαστικὴ ἔννοια τοῦ μίζερου ὁπαδοῦ τῆς δραχμῆς, τοῦ ἀντιευρωπαϊστῆ, καὶ μνημονιακός, μὲ τὴν ἀντίθετη ἔννοια, τοῦ εὐρωπαϊστῆ ποὺ δέχεται τὴ λιτότητα ποὺ ἐπιβάλλουν οἱ δανειστὲς χάριν τῆς παραμονῆς μας στὸν κύκλο τῶν ἰσχυρῶν τῆς σοφῆς Εὐρώπης, ὅπως ἔλεγαν οἱ παλιοί. Εἶναι νέες λέξεις καὶ πλουτίζουν τὴ γλώσσα.

Ἑνὸς ἐξ ἴσου σημαντικοῦ ἔργου, τοῦ Ἡμερολογίου τοῦ Ἀγῶνος, ἔχει τελειώσει ἡ σύνταξη καὶ πρόκειται νὰ δοθεῖ στὸ τυπογραφεῖο. Περιέχει κάθε γεγονός, κάθε τόπο καὶ κάθε πρόσωπο τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ ’21. Θὰ εἶναι ἡ προσφορὰ τῆς Ἀκαδημίας στοὺς Ἕλληνες γιὰ τὰ 200 χρόνια τῆς Ἐπανάστασης. Ὑπολογιζόταν νὰ παρουσιαστεῖ στὴν πανηγυρικὴ συνεδρία τοῦ Μαρτίου τοῦ 2021. Ζήτησα ἐγκαίρως, πρὶν ἀπὸ ἀρκετά χρόνια ἀπὸ τὰ δύο Κέντρα τῆς νεώτερης ἑλληνικῆς ἱστορίας, νὰ ἀναλάβουν τὴ σύνταξή του καὶ ἀρνήθηκαν καὶ τὰ δύο. Ἔτσι καὶ αὐτὸ τὸ ἔργο, ὅπως καὶ τὸ Χρηστικὸ Λεξικὸ ἔγιναν ἐκτὸς Ἀκαδημίας.

Ἕνα μεγάλο μουσικὸ γεγονὸς ἔλαβε χώραν μέσα στὴν Ἀκαδημία κατὰ τὸν Μάϊο τοῦ 2015 καὶ ἐπαναλαμβανόταν μέχρι καὶ τοῦ 2019, τὸ ἐτήσιο διεθνὲς σεμινάριο βιολιοῦ ποὺ ὀργανώνει ὁ Λεωνίδας Καβάκος. Ὅσοι τὸ παρακολούθησαν δὲν χρειάζονται περιγραφή. Εἶναι πνευματικὸ γεγονὸς ὑψηλοτάτου καλλιτεχνικοῦ ἐπιπέδου, ἀντάξιο μιᾶς Ἀκαδημίας. Εἴδαμε μέσα στὸ μέγαρό μας ταλαντούχους νέους καλλιτέχνες καὶ ἕναν μεγάλο δάσκαλο νὰ τοὺς διδάσκει. Τί πνευματικότερο θὰ μποροῦσε νὰ παρουσιάσει ἡ Ἀκαδημία, πιὸ νέο, πιὸ συναρπαστικὸ ἀπὸ τὸ νὰ βλέπουμε καὶ νὰ ἀκοῦμε τοὺς πιὸ προικισμένους, παγκοσμίως, νέους νὰ διδάσκονται μουσικὴ ἀπὸ τὸν Καβάκο;

Ἔργο προσωπικό, ὄχι ὑπηρεσιακό, εἶναι ἡ συγγραφὴ τῆς Χρονογραφικῆς Προσωπογραφίας τῆς Ἀκαδημίας. Πιστεύω ὅτι ἔδωσα μιὰ καλὴ εἰκόνα της. Πρῶτα πρῶτα τὸ περίγραμμα τῆς ἱστορίας της, ποὺ δὲν εἶναι εὔκολο νὰ σχηματισθεῖ. Εἶναι ἀκριβές, λιτό, ἔχει ἱστορικὸ πνεῦμα, διαβάζεται καὶ διαλύει πολλοὺς μύθους ποὺ κυκλοφοροῦν σὲ βάρος τῆς Ἀκαδημίας. Πρῶτα πρῶτα ὅτι ἡ Ἀκαδημία συνεργάστηκε μὲ τὴν 21η Ἀπριλίου. Ὄχι μόνο φανερώνεται τὸ ψευδὲς τοῦ πράγματος μὲ ἔγγραφα, ἀλλὰ ἀποδεικνύεται τὸ ἐντελῶς ἀντίθετο. Ὅτι ἡ δικτατορία θέλησε νὰ τὴν μεταμορφώσει στὰ μέτρα της. Τὰ θέματα Καζαντζάκη, Σικελιανοῦ, Σεφέρη ξεκαθαρίζουν. Ἡ Ἀκαδημία δὲν μπορεῖ νὰ κατηγορηθεῖ γιὰ ὅσους δὲν ἐξέλεξε, καλῶς ἢ κακῶς. Μπορεῖ ὅμως νὰ κατηγορηθεῖ, καὶ δικαίως, γιὰ κάποιους ποὺ ἐξέλεξε. Ἡ βλάβη τῆς Ἀκαδημίας μόνο ἀπὸ μέσα μπορεῖ νὰ προέλθει. Δικές της εἶναι οἱ παραλείψεις, δικές της καὶ οἱ ἀστοχίες. Πολλὰ τὰ ἄφισα νὰ τὰ καλύψει προσωρινῶς ἡ σιωπή. Αὐτὰ τὰ χρόνια περίσσεψε ἡ μικρολογία.

Ἐπειδὴ πολλοὶ μποροῦν νὰ νομίσουν ὅτι τὸ ἔργο μου στὴν Ἀκαδημία ἦταν μόνο διοικητικό, δηλαδὴ χιλιάδες ὧρες σύνταξης καὶ ἐλέγχου ἐγγράφων, ὑπογραφὲς ἐνταλμάτων, διάβασμα καὶ διόρθωση πρακτικῶν συγκλήτου καὶ ὁλομελείας καὶ συζητήσεις μὲ ὑπαλλήλους καὶ ἀκαδημαϊκούς, ὑπενθυμίζω ὅτι κατὰ τὴ θητεία μου στὴν Ἀκαδημία ἔχω κάνει τὶς ἑξῆς ὁμιλίες καὶ ἀνακοινώσεις:

2000, 1.Λόγος εἰσιτήριος. 2001, 2. Ὁμιλία γιὰ τὴν 28η Ὀκτωβρίου. 2002, 3. Παρουσίαση τῆς ἀνασκαφῆς Τορώνης· 4. Τὸ κτῆμα τοῦ Ἡρώδου Ἀττικοῦ στὸν Μαραθώνα· 5. Οἰ περὶ Ἀκαδημίας ἰδέες κατὰ τὸν 19ο αἰώνα. 2003, 6. Παρουσίαση τῆς ἀκαδημαϊκοῦ Κικῆς Δημουλᾶ· 7. Παρουσίαση τοῦ βιβλίου τοῦ Ν. Κονομῆ, Ἀπὸ τὴν ἱστορία τῆς λατινικῆς γλώσσας· 8. Ἀγγελος Βλάχος, βίος καὶ ἔργο· 9. Παρουσίαση τοῦ ξένου ἑταίρου Peter Marshall Fraser. 2004, 10. Ἀνακοίνωση, Οἱ ἔφηβοι τῆς Λεοντίδος τοῦ 333 π.Χ. 11. Παρουσίαση τοῦ βιβλίου τοῦ Κ. Γρόλιου, Ὁρατίου ὠδές. 12. Ἀνακοίνωση, Νέα παράσταση ἐγκοιμήσεως ἀπὸ τὸ Ἀμφιάρειο τοῦ Ὠρωποῦ. 13. Παρουσίαση τοῦ βιβλίου, Κικῆς Δημουλᾶ, Ἐκτὸς σχεδίου, Χλόη θερμοκηπίου. 2005. 14. Ἀνακοίνωση,Ὁ Γιάννης Παππᾶς καὶ ἡ τέχνη του λόγου. 15, Παρουσίαση τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ Κ. Σβολόπουλου. 16. Παρουσίαση τοῦ βιβλίου, Σπ. Ἰακωβίδη καὶ Elisabeth French, Archaeological Atlas of Mycenae. 17. Παρουσίαση τοῦ ξένου ἑταίρου Jean Leclant. 2006. 18. Pierre Amandry, βίος καὶ ἔργο. 19. Παρουσίαση (μὲ Μ. Σακελλαρίου) τῶν βιβλίων Ἐπιγραφὲς Θράκης τοῦ Αἰγαίου καὶ Inscriptions from Palaestina Tertia. 2007. 20. Ὁ Νίκος Καζαντζάκης καὶ ἡ Ἀκαδημία. 21. Τὰ 170 χρόνια τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας. 2009. 22. Ὁ Πανίερος ναὸς τῆς Άναστάσεως στὰ Ἱεροσόλυμα. 2010. 23. Ἡ προστασία τῶν ἀρχαιοτήτων ἐπὶ Καποδίστρια.24. Παρουσίαση τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ Θανάση Βαλτινοῦ. 25. Πεπραγμένα τῆς Ἀκαδημίας κατὰ τὸ 2010. 2011. 26. Προκηρύξεις 25ης Μαρτίου. 27. Παρουσίαση τῶν μελετῶν Μιχ. Σακελλαρίου περὶ νεώτ. ἑλλ. ἱστορίας. 28. Patrick Michael Leigh Fermor. 29 Jean Leclant. 30. Πεπραγμένα 2011. 2012. 31. Παρουσίαση τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ Στ. Ἤμελλου. 32. Παρουσίαση τοῦ βιβλίου Μιχ. Σακελλαρίου, Ἡ ἀπόβαση τοῦ Ἰμπραὴμ στὴν Πελοπόννησο. 33. Ἀπονομὴ Ἀριστείου. 34. Πεπραγμένα 2012. 2013. 35. Παρουσίαση τοῦ βιβλίου Μιχ. Σακελλαρίου, Ἡ Πελοπόννησος κατὰ τὴν δευτέραν Τουρκοκρατίαν. 36. Σπύρος Ἰακωβίδης, βίος καὶ ἔργο. 37. Παρουσίαση τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ Μίκη Θεοδωράκη. 38. Πεπραγμένα 2013. 2014. 39. Στυλιανὸς Ἀλεξίου, βίος καὶ ἔργο. 40. Μιχαὴλ Σακελλαρίου, βίος καὶ ἔργο. 41. Τὸ Χρηστικὸ Λεξικὸ τῆς Νεοελληνικῆς γλώσσας. 42. Παρουσίαση τοῦ ἀντ. μέλους Ἄγγελου Χανιώτη. 43. Παρουσίαση τῆς συλλογῆς τῆς Κικῆς Δημουλᾶ, Δημόσιος Καιρός. 44. Πεπραγμένα 2014. 2015. 45. Ἀπονομὴ Ἀριστείου. 46. Πεπραγμένα 2015. 2016. 47. Παρουσίαση τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ Μιλτιάδη Χατζόπουλου. 48. Ἀριστεῖον 2016. 49. Πεπραγμένα 2016. 2017. 50. Χρῆστος Καροῦζος, βίος καὶ ἔργον. 51. Παρουσίαση τῆς συλλογῆς τῆς Κικῆς Δημουλᾶ, Ἄνω Τελεία. 52. Ὁμιλία, Ἡ Μνήμη εἶναι πάντα χρέος. 53.Πεπραγμένα 2017. 2018. 54. Προκήρυξη Ἀριστείου. 55. Παρουσίαση τοῦ ἀντ. μέλους Malcolm Hewitt Wiener. 56. Ἄγγελος Δεληβορριᾶς, βίος καὶ ἔργο. 57. Πεπραγμένα 2018. 2019. 58. Ἔκθεση ἀπονομῆς Ἀριστείου. 59. Παρουσίαση τοῦ ξένου ἑταίρου Joseph Maran. 60. Πεπραγμένα 2019. 2020. 61. Ἡ ποίηση τῆς Κικῆς Δημουλᾶ.

Παραλλήλως ἀσκοῦσα κατὰ τὴν παραπάνω περίοδο τὰ καθήκοντα τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τῆς ἐν Ἀθήναις Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας, τῆς ὁποίας πλήν ἄλλων διευθύνω τὶς ἐκδόσεις καὶ τὰ τέσσερα περιοδικά της, ΑΕ, ΠΑΕ, Ἔργον καὶ Μέντορα. Τὸ Ἔργον τὸ συντάσσω ἐξ ὁλοκλήρου καὶ τὸν Μέντορα σχεδόν ἐξ ὁλοκλήρου. Ἀκόμη, κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια δημοσίευσα τὰ ἑξῆς βιβλία : 1. Ἡ Ἑλληνικὴ Αὐταπάτη τοῦ Λουδοβίκου Ρόσς (2009, σσ. 716). 2. Πρόχειρον Ἀρχαιολογικόν, τόμοι Ι καὶ ΙΙ (2013, σσ. 1152). 3. Ἡμερολόγιο Ἀρχαιολογικό, τόμοι Ι, ΙΙ, ΙΙΙ (2015, σσ. 1524. 4. Ἡ ἐν Ἀθήναις Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρεία. Οἱ Πρῶτες Δεκαετίες (2019, σσ. 386 ). 5. Ὁ Δῆμος τοῦ Ραμνοῦντος, τόμοι, ΙΙΙ, ΙV, V, VI. (2020, σσ. 1437). Οἱ τόμοι 1 καὶ ΙΙ εἶχαν ἐκδοθεῖ τὸ 1999.

Τέλος, ἡ Ἀκαδημία τοῦ Βερολίνου ἑτοιμάζει στὴ σειρὰ Inscriptiones Graecae τὴν ἔκδοση τῶν Ἐπιγραφῶν τοῦ Ὠρωποῦ. Ὑπενθυμίζω ὅτι τὸ 2019 ἐκδόθηκε ἀπὸ τὴν Ἀκαδημία Ἀθηνῶν καὶ ἡ Ἱστορία της, ἔργο ἐπίσης δικό μου (σσ. 580).

 

Κατὰ τὰ μέχρι σήμερα δέκα χρόνια τῆς θητείας μου ὡς Γενικοῦ Γραμματέως συνάντησα πολλὲς ἀντιδράσεις. Τὸ ἴδιο συνέβαινε κι ὅταν ἦμουν Ἔφορος τῶν Ἀρχαιοτήτων. Εἶχα συγκρουσθεῖ μὲ ὅλους τοὺς Ὑπουργούς, καὶ μὲ τὴν κυρία Μπενάκη ὅταν ἦταν Ὑπουργὸς Πολιτισμοῦ. Προέρχομαι ἀπὸ τὴ Δημόσια Διοίκηση καὶ γιὰ τοῦτο, ὅπως εἶπε ἐδῶ μέσα ἀκαδημαϊκὸς στὶς 21 Μαΐου 2015, εἶμαι « κατώτερος τῶν περιστάσεων. Ἕνας ποὺ ἔζησε τὴ ζωή του ὡς ὑπάλληλος, μὲ ὑπαλληλικὴ νοοτροπία, περιορισμένη ἐκπαίδευση καὶ ὅραμα, πού περιόρισε τὶς δραστηριότητες τῆς Ἀκαδημίας μετατρέποντάς την σὲ μασονικὴ στοά ». Διευκρινίζω ὅτι δὲν εἶμαι μασόνος καὶ δὲν ἀπέτρεψα κανέναν νὰ κάνει ἀνακοινώσεις. Ἀντιθέτως καὶ ἕδρες πρότεινα καὶ ἀπορρίφθηκαν καὶ Ἀριστεῖο πρότεινα καὶ ἀπορρίφθηκε. Τελικῶς ἡ Ἀκαδημία ζημιώνει, γιατὶ μόνον ὅταν περιέχει στούς κόλπους της τοὺς ἀρίστους τῶν Ἑλλήνων εἶναι δυνατὴ καὶ ἄξια τοῦ ὀνόματος. Ἡ ἀντίδραση στὴν ἐκλογὴ νέων μελῶν σημαίνει ὅτι ἡ Ἑλλάδα δὲν ἔχει πρόσωπα ἄξια νὰ γίνουν ἀκαδημαϊκοί.

 Πραγματικά, ἀπὸ τὴν Δημόσια Διοίκηση ἀπὸ τὴν ὁποία προέρχομαι, ἔμαθα ὅτι ἡ τήρηση τῶν νόμων προφυλάσσει καὶ ἐξυψώνει τὰ πρόσωπα, ὠφελεῖ τὴν Πολιτεία καὶ δίνει κύρος στοὺς θεσμούς, ὅπως εἶναι ἡ Ἀκαδημία. Μὲ βάση αὐτὴ τὴν ἀρχή, ποὺ ἐφάρμοσα στὴν Ἀρχαιολογικὴ Ὑπηρεσία ἐπὶ 35 χρόνια καὶ στὴν Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρεία ἐπὶ 32 χρόνια, ἐνεργοῦσα κατὰ τὴν δεκαετία ποὺ πέρασε. Ὄχι ὡς Γραμματεὺς τῶν ἀκαδημαϊκῶν, τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἐρευνητῶν, ἀλλὰ ὡς Γραμματεὺς τῆς Ἀκαδημίας. Ἀλλὰ αὐτὰ ὅλα, οἱ ἀντιδράσεις καὶ οἱ μιζέριες τῆς περιόδου 2010-2020 ἀποτελοῦν τὸ θέμα βιβλίου ποὺ θὰ παρουσιασθεῖ σύντομα.

Πιθανῶς κάποιοι νὰ περίμεναν περισσότερα ἀλλὰ στὰ χρόνια μας ἰσχύει ἀκόμη πιὸ πολὺ ἡ σοφὴ ρήση : « ἡ σκέψη εἶναι εὔκολη· νὰ ἐνεργεῖς εἶναι δύσκολο· νὰ ἐνεργεῖς σύμφωνα μὲ τὴ σκέψη σου εἶναι τὸ δυσκολώτερο πρᾶγμα στὸν κόσμο ». Αὐτὸ τὸ λέω γιὰ ὅσα μπορεῖ νὰ θεωρηθεῖ ὅτι παρέλειψα νὰ κάνω.

Μὲ τὸ κείμενο τοῦτο ἐξέφρασα τὴ δική μου ἄποψη ὡς πρὸς τὰ πεπραγμένα μου, τὰ ὁποῖα, πιστεύω, ἔγιναν σύμφωνα μὲ τὸν νόμο, τὴν ἠθικὴ καὶ τὴν ἐπιστήμη. Ἡ Ἀκαδημία εἶναι ἕνα σῶμα συλλογικό. Πολλὲς φορὲς κατὰ τὰ δέκα αὐτὰ χρόνια ἀναλογίστηκα. Πότε καὶ ποιὸς μὲ βοήθησε στὸ ἔργο μου; Λίγοι, πολὺ λίγοι. Θυμηθῆτε πῶς μετροῦσε τοὺς δικαίους ὁ Διονύσιος Ἱερομόναχος τοῦ Σολωμοῦ.

 

Βασίλειος Χ. Πετράκος

 

 

Ημερομηνία: 
09/10/2020
Είδος Ανακοίνωσης: 
Δελτία Τύπου